ئازادی تاكەكەسی‌و خۆپیشاندان

چۆمان ئەحمەد

ئەگەر خۆپیشاندان مافێكی سروشتی مرۆڤ بێت، ئەوا بە پێچەوانەوە بەشداری نەكردن تێیداو نەچوونە ناو خۆپیشاندانەكانیشەوە مافێكی ئاسایی كەسەكانەو خۆیان دەتوانن دوابڕیار بدەن. هەڵبەت باس لە پەیوەندیی نێوان دەسەڵاتی سیاسی‌و هاوڵاتیان ناكەین، بەڵكو باس لە پەیوەندی نێوان تاكە كەسەكان دەكەین لە كۆمەڵگادا، كە لەساتەكانی پێش دروستبوونی خۆپیشاندان‌و كاتی ڕوودانیشدا دەبن بە دوو گرووپەوە، بەشێكیان لەگەڵی دەبن‌و ئەوانی تریشیان ڕەتیدەكەنەوە.

 خۆی كێشەكە لەمەدا نییە چونكە زۆر ئاساییە هەركەسەو هەڵوێستێكی جیاوازو تایبەت بەخۆی هەبێت، بەڵكوو كێشەكە لەو كاتەوە دەستپێدەكات كە ململانێكی توند لەنێوان ئەو دوو گروپەدا دروست دەبێت، تا ئاستی توانجدان لەیەكتری‌و ناوزڕاندن‌و ئازاردانی دەرونی یەكتری.

ئەو كەسانەی بەشداری لە خۆپیشاندانەكاندا دەكەن هەندێكیان لە كۆمەڵگای كوردییدا دەستدەكەن بەهێرشكردن‌و تانەدان لەو كەسانەی كە بەشداری ناكەن‌و بەمرۆڤێكی بێهەڵوێست‌و لاوازو پاڵپشت بەدەسەڵات وەسفیان دەكەن، بەپێچەوانەوە گروپی بەرامبەریش بەشداربوانی خۆپیشاندانەكان بەنانیشتمانی‌و ئاژاوەچی‌و پیاوی پارت‌و وڵاتانی دەوروبەر دەدەنە قەڵەم.

گرنگە بوترێت ئامانجی ئەم نوسینە پاڵپشتیكردنی تایبەت نییە لە هیچ كام لە گروپەكان، لەهەمانكاتدا پشتگیری كردنە بۆ هەریەكەشیان، ئەمەش بەو هۆكارەی جاڕنامەو ڕێكەوتننامە نێودەوڵەتییەكان‌و ئاینەكانیش لە وانە ئاینی ئیسلام بەیەكسانی‌و بێ جیاوازی ئازادی بیروباوەڕو هەڵسوكەوتیان داوەتە مرۆڤ.

لە ئایەتی ژمارە ( 29 ) لە سوڕەتی (الكهف)دا خودا دەفەرموێت: (كەسەكان ئازادن، كامیان باوەڕ دەهێنن‌و كامیشیان بێباوەڕ دەبن)، هەروەها گرنگە ئاماژە بەجاڕنامەی گەردوونی مافەكانی مرۆڤیش بدرێت، كە بەدایكی ڕێكەوتننامەو پەیماننامەكانی تر دادەنرێت، لە ماددەی یەكەمدا دەڵێت (هەموو مرۆڤەكان بە ئازادی لەدایكدەبن‌و یەكسانن لەكەرامەت‌و مافدا، خاوەنی ئەقڵا‌و ویژدانن‌و پێویستە بەڕۆحێكی برایانەوە مامەڵە لەگەڵا یەكتریدا بكەن).

كەواتە دەكرێت بوترێت تاكی كوردیش وەك هەر دانیشتوویەكی ئەم جیهانە ئازادە لەوەی چۆن بیردەكاتەوەو چ هەڵوێستێكی دەبێت، بەشداریكردن لەخۆپیشاندان‌و بەشدارینەكردنیش تیایدا پەیوەستە بەتێڕوانین‌و شێوازی بیركردنەوەی كەسەكان خۆیانەوە، هەریەكەشیان بەڵگەو پاساوی خۆیان هەیە.

لەڕووی مافی تاكەكەسییەوە ئاساییە كەسێك بێتە سەرشەقام‌و داوای مافی خۆی بكات، بە گرنگترین ئامڕازە ناتوندوتیژییەكان دادەنرێت بۆ ئەوەی لە ڕێگایەوە فشار لەسەر دەسەڵات دروست بكرێت‌و كەسەكان بتوانن بگەنە ماف‌و داواكارییەكانی خۆیان كە جێگرەوەیەكی باشی توندوتیژی‌و شەڕو شۆڕشی چەكدارییە. بەپێچەوانەشەوە ئەو كەسانەی بەشداری لە خۆپیشانداندا ناكەن ڕوانینێكی جیاوازتریان هەیەو لەو باوەڕەدان خۆپیشاندان دەرەنجامی نییەو هۆكارە بۆ دروستبوونی پشێوی‌و توندوتیژی‌و پەیدابوونی نا ئارامی لە وڵاتدا. لێرەدا پێویستە بڵێین پێیوستە لەسەر هەریەك لەو دوو گروپە ڕێز لە ڕوانین‌و بیركردنەوەكانی یەكتری بگرن، چونكە ئەوان دوژمنی یەكتری نین بەڵكو خاوەنی هەڵوێستی جیاوازن.


PM:01:50:07/01/2018




ئه‌م بابه‌ته 44 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌