لەگۆڕانكارییەكانی داهاتودا كورد كارتێكی بەكارهاتوو دەبێت یان هێزێكی كاریگەر؟

بەهمەن تاهیر نەریمان

ململانێی نێوان ئێران و سعودییە گەشتۆتە قۆناغێكی مەترسیدار، گۆڕانكارییەكانیش لەناو سعودییەدا وەك جاران بە پشتی كیسەڵ ناڕۆن بەڕێوە، بەڵكو بە دورخستنەوەی چەندین شازادەی كاریگەر و دانانیان لەئوتێلی پێنج ئەستیرەیی كە بۆیان نەبێت چالاكی و سەردان بكەن، گەشتە لوتكە.

سعودییە بەگەرمیی لە هەوڵی دروستكردن و بەهێزكردنی هاوپەیمانەتێكانی دایە، لەئاستی  جیهانیدا ئەمریكا و ئیسرائیل هاندەرنی، لەئاستی بلۆكی سوننەدا ئیمارات و بەحرەین بەتوندی لەپشتی ئەون.

لەئێستادا هەردوو وڵات، قۆناغی شەڕ بەوەكالەتیان تێنەپەڕاندوە، حوسییەكانی یەمەن بەدرێژكراوەی ئەم شەڕە بە وەكالەتە لەدژی سعودییە و بەرژەوەندیی ئێران ناودەبرێن. سعوییەش دەیەوێت یاریی زیاتر بە كارتی نەتەوە ژێردەستەكانی دوژمنەكەی كە ئێرانە بكات، كورد بەهێزترین كارتە دەتوانرێت لەئێراق و سوریا، تەنانەت لەئێرانیش دژی ڕژێمی ئاخوندەكان بەكاری بێنێت، لەسعودییە ئێستا زۆر باسی كارتی كورد دەكرێت.

ململانێكە هەرگیز ململانێی بەها دینی و دیمۆكراتییەكان نییە، بۆیە كورد دەبێت لەسەر ئاستی بەهادا نەچێتە ناو ئەم ململانێیەوە، چونكە لەبنەڕەتدا بابەتەكە هەژمونی هێز و ئابورییە، نەك هەژمونی بەها، مەزەب كە لەنێوان ئێران و سعودییەدا بەكاردێت، ماسكێكە و خودی گوتاری دینی لەخزمەتی هەژموون و باڵادەستیدا بەكاردەهێنرێت، نەك لەپێناوی مۆدێلێك لە دین، یان دەتوانین بڵێین: خودی مەزەب قوربانیی ململانێیە لەسەر هەژموون، نەك بەپێچەوانەوە.

داعش ئەو هێزە بوو كە كۆی جەمسەرەكانی كۆكردبۆوە، هێزە جیاوازەكانی لەدژی خۆی كردبوو بە یەك و ململانێكانی نێوانیانی دواخستبوو، بەڵام وا داعش وەك هێزێكی كاریگەر، لە ئێستادا تەواو بووە، ململانێكانی دوای دەوڵەتی ئیسلامی ڕۆژ بەڕۆژ توندتر دەبن.
 ململانێكان لەسەر جێگرتنەوەو بەشكردنی دەسەڵات گەشتۆتە لوتكە، شەڕی بەوەكالەت لەو شوێنانەی كە دەوڵەتەكانیان توشی لێكترازان بوون، وەك سوریا، یەمەن، ئێراق، دەبێتە دیمەنی زۆر ڕوونی ئەم ڕۆژانەی دوایی، لەشەڕی بەوەكالەتدا، كوردستانی ڕۆژئاوا و هەرێمی كوردستان دوو ناوچەی هەڵبژێردراوی ئەو شەڕەن.

كورد لەهەرێمی كوردستاندا تائێستاش دیارنییە لەكوێی ململانێی سێكوچكە هەرێمییەكەدایە، ئایا لەململانێی نێوان (توركیا، ئێران، سعودییە) دەكەوێتە كوێوە؟ ئەو تەنها كارتێكی بەكارهاتوو دەبێت یان دەبێتە هێزێكی كاریگەر و لەبەرژەوەندیی پرسەكانی خۆیدا ململانێكان دەباتەوە؟ ئایا دەتوانێت وەك ئەوەی لەسەر زەوی و لەئاستی قوربانیدا خاك و خەڵكی دەبنە سوتماك، بەقەد ئەوەش لەخەونەكانی خۆی نزیك بێتەوە؟ یاخود هەر قوربانییە و وەك دەست و قاچ بەكاردەهێنرێت و شەڕكەرێكە و خەڵكی تر بەرهەمی قوربانییەكانی دەخوات؟ واتە ئەم تەنها شەڕی بەوەكالەت دەكات و بەركارە، یان دەشبێتە بكەر؟.

بێگومان كورد لەم ململانێیانەدا ناتوانێت بێلایەن بێت و ناتوانێت بەم دەستوبردە ببێتە جەمسەرێكی هەرێمی، بەڵام دەتوانێت لەناو ئەو جەمسەرانەدا وزەكانی خۆی بكات بەیەك و بەرەنگاری ئاڵنگارییەكان ببێتەوە. كورد دەبێت خەونەكانی خۆی لەگەڵ بەرژەوەندییەكانی ئەمریكادا گرێبدات و لەو هاوپەیمانییە دورنەكەوێتەوە كە لەگەڵ ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی لەرابردودا هەیبوە، ئەو هەرگیز ناتوانێت هەموو هێلكەكانی خۆی بخاتە ناو سەبەتەی توركیا یان ئێران یان سوریاوە، چونكە ئەم سێ وڵاتە با جیاوازییەكانیان زۆر گەورە بن، بەڵام لەسەر گەشەنەكردنی پرسی كورد یەكن. دەكرێت سعودییە بەم نزیكانە كێشەی قووڵی لەسەر پرسی كورد نەبێت، وەك ئەوەی ئێران و ئێراق و سوریا و توركیا هەیانە، چونكە پرسی كورد هەمان قووڵایی بۆ ئەو چوار وڵاتە هەیە، بۆ سعودییە نیەتی. بۆیە هەرگیز ئەم چوار وڵاتە تا دوا وێستگە لەگەڵ كورددا نامێننەوە و سەقفی ئاسایشی نەتەوەییان دژ بە دۆزی كوردە، بەڵام چاوەڕواندەكرێت، سعودییە و ئیسرائیل تا سەربەخۆیی بەردەوام بن.

لەپرسی ریفراندۆمدا هەر چوار پایتەخت(تاران، بەغداد، ئەنقەرە، دیمەشق) پەیوەندییەكانیان كەوتەوە گەڕ، چونكە پرسی كورد، تاقە پرسێكە دەتوانێت یەكیان بخات، ئەوان هیچ نەرمییەكیان بەرانبەر بە كورد نەنواندوە، ئەم چوار پایتەختە لەئێستادا لەبەرەی دژ بە ئەمریكا خۆیان دەبیننەوەو لە ڕوسیاوە نزیكن. بەڵام سعودییەو ئیسرائیل و ئەمریكا بە ڕوونی نەرمیی زۆر دەنوێنن بەرانبەر پرسی كورد، هەرگیزیش ڕوسیا پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئێران و توركیا و سوریا، ناكات بەقوربانی كورد.

كورد دەبێت بچێتە بەرەی (ئەمریكا، سعودییە، ئیسرائیل)ەوە، بەڵام دەبێت پلانەكانی زۆر لەوە گەورەتربن، كە تەنها كارتی بەكارهاتووی ئەم دەوڵەتانە بن دژی بەرەی دووەم، بەڵكو دەبێت ببێتە هێزێكی كاریگەر، لەئێستادا جووڵەكانی كوردانی ڕۆژئاوا بەم ئاراستەدا تا ئاستێكی باش بڕیان كردوە، بەڵام كوردانی باشور لەسەرگەردانی و ناڕونیدا گێنگڵدەدەن، ئەمەش ڕێ خۆشدەكات بۆ ئەوەی باشورییەكان تەنها ببنە كارتێكی بەكارهاتوو، نەك هێزێكی كاریگەر، ئەگەر بەم مۆلەقییە بمێننەوە.



PM:02:27:12/11/2017




ئه‌م بابه‌ته 111 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌