سەرمایەکەی بارزانی؛ دۆناڵد ترەمپ تێدەپەڕێنێت

PM:02:20:08/11/2017
کورد میدیا:ژیان: یه‌نى شه‌فه‌ق‌و ریچێست فۆربیس
"مه‌سعود بارزانى، سه‌رۆكى پێشوى هه‌رێمى كوردستان‌و سه‌رۆكى پارتى دیموكراتى كوردستان سه‌رمایه‌كه‌ى ده‌گاته‌ 55 میلیار دۆلارى ئه‌مریكى، ئه‌مه‌ش گه‌ر به‌راورد بكرێت به‌سه‌رمایه‌ى دۆناڵد تره‌مپ، سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا بارزانى ده‌وڵه‌مه‌ندتره‌".


مهسعود بارزانى ئێستا لهتهمهنى 71 ساڵیدا یهكێكه لهو كهسایهتییانهى لهچهند مانگى رابردودا زیاتر لهههركاتێك ناوى لهمیدیا كوردىو جیهانییهكانهوه بیستراو زۆرترین قسهو ههڵوێستو شیكار ههم لهبارهى كهسایهتىو ههمیش لهبارهى بڕیارهكان-یهوه كران، چونكه بارزانى به دانى بڕیارى ئهنجامدانى ڕیفراندۆم ههرێمى كوردستانو جیهانى خسته بهردهم پرسێكى گهورهو بهدانى بڕیارى وازهێنانیشى لهپۆستهكهى دووباره جیهانو ههرێمى كوردستانى خستهوه بهردهم بابهتێكى جیاواز.


بهڵام ئهوهى گرنگه لهلاى بهشێكى جیهان بارزانىو بنهماڵهكهى پێدهناسرێتهوه؛ پۆستو پلهى سیاسییان نیه، بهڵكو ئهو بڕە سهرمایهو پێگه ئابورییه گهورهیهیه كه ههیانه لهجیهاندا، چونكه بهپێى وتهى سهرچاوهیهك کە پێشتر پلهى ههبوو لهحكومهتى ههرێم "بارزانى خاوهنى 55 میلیار دۆلارى ئهمریكی"یه ئهمهش گهر بهراورد بكرێت بهسهرمایهكەى دۆناڵد ترهمپ، سهرۆكى ئهمریكا بارزانى بهڕێژەى 51.9 میلیار لهو سهرۆكى دهوڵهمهند تره.


لهو بارهیهوه سهرچاوهیهكى ئاگادار لهحكومهتى ههرێم كه لهنێوان ساڵانى 2009 بۆ 2014 خاوهنى پۆست بووه لهحكومهتو نایهوێت ناوهكهى ئاشكرابكرێت دهڵێت "مهسعود بارزانى ئیمپراتۆرییهتێكى مافیاى بونیادناوه بۆ كوڕو برازاو خزمهنزیكهكانى كه بهشێوهیهك بهرفراوانو بهنایاسایى پاره وهبهردههێننو بۆ حسابه تایبهتییهكانیان".


شێوازى كۆكردنهوهىو پێكهوه نانو سهرمایهگوزاریكردنى بنهماڵهى بارزانى لهناوهوهو دهرهوهى ههرێمى كوردستان لایهنێكى ترى گرنگى ئهم بابهتهیهو بهپێى زانیارییهكان، بارزانى لهنێوان ساڵى (2012 بۆ 2017) لهچهندین سهرچاوهى جیاوازهوه سهرمایهى پێكهوهناوه لهوانهش، 45 كێڵگهى نهوتى دهستبهسهرداگرتوونو وهبهرهێنانى تێداكردون. دهرگاى سنورى خاپور (ئیبراهیم خهلیل) لهبهردهستیدا بووه، كۆمپانیاى پهیوهندییهكانى كۆڕەك تیلیكۆمى بونیادناوه، بازرگانى نهوتو گازى سروشتى كردووه، ئهمه سهرهڕاى ئهو پارهیهى لهحكومهتى ناوهندییهوه دهستىكهوتووه".


لهمبارهیهوه ئهو بهرپرسهى پێشوى حكومهتى ههرێم رایدهگهیهنێت "بارزانى لهچهندین وڵاتى جیاواز لهدهرهوهى ههرێمى كوردستان سهرمایهگوزارى كردووهگرنگترینیان بریتین له: توركیا، بهریتانیا، قوبرس و ئیمارات".


لهبارهى ئهو بوارانهى بنهماڵهى بارزانى لهدهرهوهى ههرێمى كوردستان سهرمایهگوزارى تێدادهكهن ئهو سهرچاوهیهئاشكرایدهكات "بنهماڵهى بارزانى لهدهرەوهى ههرێمى كوردستان خاوهنى چهندین سهرچاوهى وهبهرهێنانن كه خۆیان لهبازرگانى ڕێككهوتنو نهوت، خزمهتگوزارى گواستنهوهى ئاسمانىو زهمینى، پیشهسازى ههڵكهندنو دۆزینهوهى كانزاكانو خۆراك دهبینێتهوه".


ئهو سهرچاوهیهئاماژە بهسهرچاوه ناوخۆییهكانى داهاتى بنهماڵهى بارزانی-ش دهكاو دهڵێت "ههردوو دهرگاى سنورى باشماخو خاپور (ئیبراهیم خهلیل) كه دهكهونه سهر سنورى ئێرانو توركیاو ههرێمى كوردستان یهكێكن لهسهرچاوه بنهڕەتییهكانى داهاتى بازرگانى نهوتى، ئهمهش هیچى تر نییه جگه لهبونیادنانى ئیمپراتۆرییهتیهكى مافیاى لهههولێر كهسوودهكهى تهنیا بۆ یهك كهس دهچێت".


بڕى ئهو سهرمایهیهى مهسعود بارزانى لهڕێگهى كۆمپانیاو پڕۆژە سهرمایهگوزارییهكانیهوهبونیادیناوه ئهو ناوهڕۆكهیه ههموو بابهتهكان لهدهورى خۆى كۆدهكاتهوه كه ئهم سهرچاوهیهئاشكرایدهكات.


لهو بارهیهوه ئهم بهپرسهى پێشوى حكومهتى ههرێمى كوردستان باس لهوهدهكات "بهپێى خهمڵاندنهكان بارزانى خاوهنى 55 میلیار دۆلارى ئهمریكى سهرمایهیه".


وهزارهتى دارایی حكومهتى ههرێمى كوردستان، یهكێكى تره لهلایهنهكانى ئهم بابهته، چونكه سندوقى نهێنییهداراییهكانى حكومهتى ههرێمه. لهو بارەیهوه بهرپرسهكهى پێشوى حكومهتى ههرێمیش ماوهى پێنج ساڵ لهناو ئهو حكومهتهدا بووهنهێنى رووداوێك دهگێڕێتهوه لهناو ئهم وهزارهتهدا رویداوهو دهڵێت "ڕێباز حهملان، وهزیرى پێشوى دارایی حكومهتى ههرێمى كوردستان كاتێك بووه وهزیر ناڕازیبوونى خۆى لهبارهى ئهو كاره نایاساییانهوه دهربڕى، بهتایبهتیش كه بینى پارهكانى حكومهتى ههرێم دهخرێنه سهر حسابى بارزانى".


ئهوهشى گرنگه لهبیرنهكرێت بهراوردكردنى سهرمایهى مهسعود بارزانىو بنهماڵهكهیهتى بهسهرمایهى دهوڵهمهندترین سهمایهدارهكانى جیهان كه سهرچاوهى داهاتهكهیان روونو دیارهو ساڵانه لهلایهن گۆڤارى بازرگانى ئهمهریكى فۆربیسهوهبڵاودهكرێنهوه.


بهپێى ئامارى گۆڤارهكه دهوڵهمهندترین پیاوى جیهان بیڵ گهیتس-ە كه خاوهنى كۆمپانیاى مایكرۆسۆفتهو سهرمایهكهى به89.5 میلیار دۆلار خهمڵێنراوه. لهناو سهرۆكهكانى جیهانیشدا كه بهسهرمایهكهیان بهناوبانگن زیاتر لهكهسایهتییه سیاسییهكهیان بارزانى لهپاشاى تایلهندو دۆناڵد ترهمپ دهوڵهمهند تره.


بهپێى ئامارهكان بۆمیبول ئادۆلیادجین، پاشاى تایلهند سهرمایهكهى ههرچهند سهرچاوهكهى روننیه بهتهواوهتى دهگاته 30 میلیار دۆلارو بهدهوڵهمهندترین سهرۆكى جیهان ناسراوه. هاوكات دۆناڵد ترهمپ، سهرۆكى ئهمریكا-ش كه لهههموو سهرۆكهكانى جیهان بهناوبانگتره لهڕووى بازرگانییهوه سهرمایهكهى تهنیا 3.5 میلیار دۆلاره. لهبهرئهوه گهر سامانى بارزانى بهراوردبكرێت بهدهوڵهمهندترینو بهناوبانگترین دوو سهرۆكه سهرمایهدارهكهى جیهان كه ئادۆلیادجینو ترهمپن ئهوا سهرمایه خهمڵێندراوهكهى 25 میلیارى لهدهوڵهمهندترین سهرۆكى جیهان كهئادۆلیادجین-ەو 51.9 میلیارى لهترهمپ كه بهناوبانگترین سهرۆكى جیهانهزیاتره. ئهمه سهرهڕاى ئهوهى سهرمایهكهى نزیكدهبێتهوه لهسهرمایهی لارى ئیلسن بازرگانى ئهمریكىو خاوهنى دامهزراوهى تهكنهلۆجى ئۆراكڵ كه به 61.8 میلیار دۆلار خهمڵێنراوه.


لهكۆتایدا ئهوهى گرنگه بیڵێین ئهوهیه بهراوردكردن لهنێوان سهرمایهى خهمڵێندراوى مهسعود بارزانىو دۆناڵد ترهمپ رهنگه بۆ زۆر كهس گرنگییهكى ئهوتۆى نهبێتو بهبهها نهبێت، چونكه ئهو شتهى جیاوازى نێوان سهرمایهكهى بارزانىو ترهمپ جیادهكاتهوه تهنیا بڕەكهیان نیه، بهڵكو ئهو سهرچاوهیهشه ئاماژەبهبڕەكهیان دهكات؛ ئهوهى ترهمپ گۆڤارى بهناوبانگى فۆربیسى ئهمریكی-یهو ئهوهى بارزانیشى بهرپرسێكى باڵاى حكومهتى ههرێمه كه ئێستا لهپلهكهى نهماوهو ناونیشانهكهى بووهبه"پێشوو". لهبهرئهوه بهوردبوونهوهیهكى بچوك لهم بهراورده دهكرێت زۆر بهئاسانى جیاوازى دۆخى سهرۆكى ئهمریكاو سهرۆكى پێشوى ههرێمى كوردستانو ئهمریكاو كوردستان-مان بۆ دهربخات.